Opkomende competenties over beide domeinen heen
Wanneer beide sessies samen worden bekeken, ontstaat een duidelijke overlap in de competenties die aan belang winnen. De context verschilt, maar dezelfde onderliggende professionele vermogens keren terug. De dispositionele lens maakt daarbij zichtbaar dat deze competenties niet los kunnen worden gezien van de bereidheid en gevoeligheid waarmee professionals ze in concrete AI-geïntegreerde situaties inzetten.
Kritisch evalueren van output
In beide domeinen verschuift expertise steeds sterker naar het beoordelen van gegenereerde output: kwaliteit inschatten, fouten detecteren, relevantie afwegen en output afstemmen op context en doelstellingen.
Vanuit een dispositioneel perspectief volstaat het echter niet dat professionals in staat zijn AI-output kritisch te beoordelen. De sessies suggereren eveneens dat zij gevoelig moeten zijn om situaties te herkennen waarin een kritische beoordeling noodzakelijk is én bereid moeten blijven AI-output ter discussie te stellen, ook wanneer die overtuigend of efficiënt lijkt.
Context interpreteren
AI blijkt in beide sessies zwakker in contextbegrip dan menselijke professionals. Het vermogen om impliciete verwachtingen correct te interpreteren, stakeholders te begrijpen en betekenis te geven aan situaties wordt daardoor een belangrijke menselijke competentie. De sessies suggereren bovendien dat contextgevoeligheid niet uitsluitend berust op kennis of ervaring, maar ook op de professionele gevoeligheid om relevante signalen op te merken en deze mee te nemen in het professionele oordeel.
Ownership en verantwoordelijkheid
Ownership wordt in beide sessies als kerncompetentie benoemd, expliciet binnen TI en impliciet binnen CMM. Professionele zelfstandigheid betekent niet alleen handelen, maar ook verantwoordelijkheid opnemen, beslissingen verdedigen, fouten corrigeren en aanspreekbaar blijven voor gevolgen.
De bevindingen suggereren bovendien dat ownership niet uitsluitend een competentie is, maar ook een professionele dispositie. Verantwoordelijkheid opnemen in AI-geïntegreerde contexten vraagt niet alleen dat professionals weten wat correct handelen inhoudt, maar ook dat zij bereid blijven verantwoordelijkheid te dragen voor beslissingen en uitkomsten waarin AI een actieve rol heeft gespeeld.
Professioneel handelen met AI
Professioneel handelen binnen AI-geïntegreerde contexten gaat daarmee breder dan louter operationele AI-vaardigheid. Beide sessies maken duidelijk dat vlot AI kunnen gebruiken op zich onvoldoende is om professioneel competent te functioneren binnen AI-geïntegreerde contexten. Professionele meerwaarde ontstaat pas wanneer AI-gebruik gecombineerd wordt met voldoende domeinbegrip, kritisch beoordelingsvermogen, contextgevoeligheid en verantwoordelijkheid voor de gevolgen van het handelen.
Het onderscheid tussen AI kunnen gebruiken en professioneel kunnen handelen met AI vormt daardoor een belangrijk onderliggend spanningsveld binnen beide domeinen. Vanuit dit perspectief ontstaat professioneel handelen niet uitsluitend uit het verwerven van AI-gerelateerde kennis en vaardigheden, maar ook uit de professionele bereidheid om oordeel, verantwoordelijkheid en kritische reflectie daadwerkelijk in te zetten wanneer AI een actieve rol speelt in het werkproces.
Communicatieve en relationele competenties
Opvallend is dat beide sessies relationele vaardigheden belangrijker maken in plaats van minder belangrijk.
Binnen CMM wordt dit expliciet benoemd via klantcommunicatie, pitching, briefinginterpretatie en non-verbale communicatie. Binnen TI is het minder uitgesproken aanwezig, maar wel zichtbaar in verwachtingsmanagement, overleg met stakeholders en het uitleggen van technische keuzes tegenover de business.